İstanbul Kağıthane’de Apartman Yangını: Bodrum Katı Riskleri ve Kentsel Alanlarda Duman Yayılım Dinamikleri

Marmara Bölgesi'nin en yoğun nüfus yapısına ve dinamik yerleşim dokusuna sahip metropolü İstanbul, yapı stoğunun getirdiği fiziki sınırlılıklar nedeniyle kentsel yangın risklerinin en sık görüldüğü alanların başında gelmektedir. İstanbul'un Kağıthane ilçesi, Çağlayan Mahallesi, Bahar Sokak üzerinde bulunan 5 katlı bir konut yapısının bodrum katında meydana gelen geniş çaplı yangın, çok katlı binalarda yangın güvenliği, duman yayılım algoritmaları ve acil durum tahliye senaryolarını yeniden mercek altına almıştır. Henüz tam olarak belirlenemeyen bir kaynaktan çıkan termal reaksiyon, bodrum katın sahip olduğu kapalı hacim ve sınırlı hava sirkülasyonu nedeniyle kısa sürede yüksek bir kalori değerine ulaşmıştır. Saniyeler içinde büyüyen alevler, bodrum katta depolanan ya da bulunan yanıcı materyallerin cinsine bağlı olarak yoğun ve toksik bir duman kütlesi üretmiştir. Oluşan bu katran karası duman tabakası, binanın dikey sirkülasyon şaftı işlevini gören ana merdiven boşluğunu ve tesisat hatlarını bir baca gibi kullanarak hızla üst katlara doğru tırmanmıştır.

Çok katlı binaların alt katlarında veya bodrumlarında meydana gelen termal olaylar, yapısal tasarımdaki zafiyetler ve açık merdiven boşlukları sebebiyle üst katlarda ikamet eden bina sakinleri için dikey bir kapana dönüşmektedir. Çağlayan Mahallesi'ndeki olayda da dumanın koridorları ve apartman ortak alanlarını hızla bloke etmesi neticesinde, konutlarında bulunan vatandaşlar nizami çıkış kapılarını kullanarak yapıyı terk edememiş ve iç mekanlarda mahsur kalmıştır. Karbonmonoksit ve diğer zehirleyici gazların yaşam alanlarına sızmaya başlamasıyla birlikte apartman sakinleri, solunabilir temiz hava bulabilmek adına camlara ve balkonlara çıkarak dış dünyaya yardım çağrısında bulunmuştur. Çevredeki mahalle sakinlerinin acil durum merkezine yaptığı hızlı ihbarlar, kentsel lojistik hatların devreye girmesini sağlamış; bölgeye çok sayıda itfaiye, emniyet ve akut medikal müdahale ekibi sevk edilmiştir.

Kentsel İtfaiye Mobilizasyonu ve Yangın Merdiveniyle Dikey Tahliye Operasyonu

Dar sokaklar ve yoğun araç parklanması gibi lojistik bariyerlerin bulunduğu İstanbul’un eski yerleşim dokularında, itfaiye ekiplerinin olay yerine ulaşma süresi (response time) can kayıplarının önlenmesinde en kritik eşiktir. Kağıthane yangın ihbarının ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığına bağlı Çağlayan ve çevre istasyon ekipleri, Bahar Sokak üzerindeki yangın noktasına hızlı bir mobilizasyon gerçekleştirmiştir. Ekipler sahaya ulaştığında, 5 katlı apartmanın tüm pencerelerinden ve çatı hattından yoğun duman çıkışı gözlemlenmiş, bina pencerelerinde acil kurtarma bekleyen sivil vatandaşlar tespit edilmiştir. İtfaiye komuta zinciri, bu noktada stratejik bir kararla eş zamanlı iki farklı operasyon başlatmıştır; bir grup personel bodrum kattaki yangının merkez üssüne (fire seat) duman maskeleri ve köpüklü hatlarla müdahale ederken, hidrolik merdivenli araçlar üst katlardaki dikey tahliye sürecini yönetmiştir.

Binaların üst katlarında mahsur kalan ve dumandan etkilenme riski saniyelerle ölçülen aralarında çocukların da yer aldığı 7 apartman sakini, itfaiyenin yüksek erişimli acil durum yangın merdivenleri kullanılarak pencerelerden ve balkonlardan tek tek tahliye edilmiştir. Kurtarılan sivil unsurların 3'ünün çocuk yaşta olması, operasyonun psikolojik ve teknik hassasiyetini artırmış, itfaiye personeli çocukların duman bulutundan minimum düzeyde etkilenmesi için koruyucu solunum ekipmanlarından destek almıştır. Eş zamanlı olarak İstanbul Emniyet Müdürlüğüne bağlı asayiş ekipleri, Bahar Sokak giriş çıkışlarını şeritlerle kapatarak hem sivil araç sirkülasyonunu engellemiş hem de meraklı kalabalığı kimyasal gaz bulutunun etki alanından uzaklaştırarak güvenli bir çalışma koridoru tesis etmiştir.

Akut Dumana Maruz Kalma Riski ve Hastane Öncesi Medikal Müdahale

Yangın senaryolarında meydana gelen can kayıplarının ve kalıcı hasarların büyük bir kısmı, doğrudan alevlerin termal etkisinden ziyade, yanma neticesinde açığa çıkan gazların solunması (smoke inhalation) sonucu oluşmaktadır. Bodrum kat yangınında binaların koridorlarına dolan dumanın solunması, hava yollarında ani termal yanıklara, akciğer ödemine ve kandaki oksijen bağlama kapasitesinin düşmesine yol açar. Kağıthane’deki kriz anında, yangın merdivenleriyle tahliye edilen ve evlerin içinde yoğun dumana maruz kaldığı tespit edilen 4 apartman sakini, olay yerinde hazır bekletilen Sağlık Bakanlığı 112 acil servis ambulanslarına alınmıştır.

Medikal kurtarma ekipleri, dumandan etkilenen bu 4 kişiye hastane öncesi acil tıp protokolleri kapsamında yüksek akışlı oksijen tedavisi uygulamış ve akciğerlerdeki gaz satürasyonunu dengelemeye çalışmıştır. Olay yerindeki ilk stabilizasyon hamlelerinin ardından yaralılar, ileri tetkik ve tedavi süreçlerinin yürütülmesi amacıyla en yakın tam teşekküllü bölge hastanelerinin acil servis birimlerine nakledilmiştir. Hastaneye kaldırılan vatandaşların genel sağlık durumlarının ve solunum fonksiyonlarının takibine ilişkin klinik süreçler devam etmekte olup, hayati tehlikelerine dair ilk anlarda ayrıntılı bir negatif veri paylaşılmamıştır.

Söndürme Sonrası Termal Analiz, Duman Tahliyesi ve Yapısal Güvenlik

Bodrum katta konumlanan odaklar, tavan yüksekliğinin az olması, betonarme elemanların ısıyı hapsetmesi ve havalandırma açıklıklarının yetersizliği nedeniyle itfaiye ekipleri için yüksek termal geri tepme (radiation feedback) riski barındırır. İstanbul itfaiyesinin profesyonel atak hatları ve tazyikli su/köpük kombinasyonları ile yürüttüğü amansız mücadele neticesinde, bodrum kattaki ana yangın odakları yaklaşık bir saatlik zorlu bir operasyonel sürecin ardından tamamen kontrol altına alınarak söndürülmüştür. Yangının fiziki olarak söndürülmesinin ardından binanın yapısal bütünlüğünü korumak ve içeride kalan zararlı gaz birikimini temizlemek amacıyla post-yangın aşamasına geçilmiştir.

Ekipler, yüksek güçlü pozitif basınçlı vantilatörler (PPV) kullanarak apartman boşluğunda ve daire içlerinde biriken gaz kütlelerini çatı pencerelerinden tahliye etmiş, yaşam alanlarını yeniden solunabilir standartlara getirmiştir. Yangın kırım uzmanları ve Kağıthane İlçe Emniyet Müdürlüğü olay yeri inceleme birimleri, yangının bodrum kattaki çıkış noktasında elektriksel bir kısa devre (ark), kaçak tesisat hattı ya da depolama hatası bulunup bulunmadığını kesinleştirmek adına teknik ve adli inceleme sürecini devreye sokmuştur. Binadaki fiziki risklerin tamamen elimine edilmesi ve duman analizlerinin temiz çıkmasının ardından, Bahar Sokak üzerindeki emniyet şeritleri kaldırılmış ve mahalledeki lojistik akış normale dönmüştür.