Marmara Bölgesi'nin en yoğun sanayi havzalarından biri olan Kocaeli, endüstriyel üretim hacminin getirdiği lojistik avantajların yanı sıra yüksek riskli operasyonel süreçlerin de merkez üssü konumundadır. Kocaeli’nin Körfez ilçesi, Baraj Yolu Caddesi üzerinde faaliyet gösteren bir boya üretim tesisinde gece saatlerinde meydana gelen geniş çaplı yangın, endüstriyel tesislerdeki yangın güvenliği standartlarını ve kimyasal madde depolama risklerini yeniden gündeme taşımıştır. Henüz tam olarak netleştirilemeyen bir kaynak nedeniyle başlayan reaksiyon, içeride bulunan uçucu organik bileşenlerin (VOC), çözücülerin ve ham boya malzemelerinin kimyasal yapısı gereği saniyeler içinde kontrol edilemez bir boyuta ulaşmıştır. Tesis pencerelerinden ve çatısından yükselen yoğun, katran karası siyah duman tabakası, sadece Körfez ilçesinde değil, rüzgar koridorlarının etkisiyle İzmit, Derince ve Dilovası gibi çevre ilçelerden de çıplak gözle izlenebilen lojistik bir kriz tablosu oluşturmuştur.

Kimyasal içerikli imalat sanayisinde meydana gelen bu tür termal olaylar, standart evsel veya yapısal yangınlardan çok daha farklı bir termodinamik karaktere sahiptir. Boya, vernik ve tiner gibi malzemelerin parlama noktalarının (flash point) oldukça düşük olması, alevlerin dikey ve yatay eksende milisaniyeler içerisinde yayılmasına zemin hazırlar. Olayın hemen ardından fabrika otomasyon sistemlerinin dev dışı kalması ve çevredeki vatandaşlar ile gece vardiyasındaki fabrika yetkililerinin hızlı refleksi sayesinde durum acil çağrı merkezine aktarılmıştır. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı ekiplerinin merkezi komuta zinciriyle başlattığı operasyon, bölgedeki sanayi yoğunluğu sebebiyle kısa sürede genişletilmiş ve çevre ilçelerdeki tüm istasyonlar teyakkuza geçirilmiştir.

Endüstriyel Müdahale Stratejisi: Köpüklü Söndürme Sistemleri ve Komşu Tesis Savunması

Kimyasal yangınlarda suyla müdahale etmek, maddelerin kimyasal reaksiyona girerek patlama riskini artırması ya da suyun üzerinde yüzerek alevlerin daha da geniş alanlara yayılması (slopover/frothover) tehlikesini doğurur. Bu teknik parametreyi göz önünde bulunduran Kocaeli İtfaiyesi, olay yerine ulaştığı ilk andan itibaren müdahaleyi sıvı kimyasal duman bastırma ve ağır köpük (AFFF) kuleleri üzerinden kurgulamıştır. İtfaiye ekiplerinin sahadaki en büyük stratejik önceliği, yangının sıfır noktasında bulunan ve hemen bitişik parselde yer alan parke üretim fabrikasına ve diğer entegre sanayi tesislerine sirayet etmesini engellemek olmuştur. Ahşap ve selülozik malzemelerin depolandığı parke fabrikasının alev alması, krizin boyutunu bölgesel bir endüstriyel felakete dönüştürebilecek bir risk çarpanıydı.

Polis ekipleri, kimyasal gaz salınımının zehirleyici ve solunum yollarını tahriş edici etkisini minimize etmek amacıyla Baraj Yolu Caddesi ve fabrikaya çıkan tüm lojistik arterlerde geniş bir güvenlik koridoru oluşturarak sivil trafiği tamamen kesmiştir. Eş zamanlı olarak Sağlık Bakanlığı'na bağlı ambulanslar ve ulusal medikal kurtarma ekipleri, hem sahada duman bulutunun tam ortasında koruyucu maskelerle çalışan itfaiye personeline destek vermek hem de olası bir zehirlenme vakasına anında müdahale edebilmek adına kritik noktalarda konuşlandırılmıştır. İtfaiye personeli, yüksek radyant ısı dalgasına ve zaman zaman solvent varillerinin patlamasıyla oluşan şok dalgalarına karşı özel kişisel koruyucu donanımlar yardımıyla adeta bir siper savunması gerçekleştirmiştir.

Beş Saatlik Termal Mücadele ve Soğutma Prosesinin Önemi

Sanayi yangınlarının kontrol süresi, tesisin yapısal yalıtımı ve içerideki yanıcı madde yükünün kalori değeriyle doğrudan ilişkilidir. Kocaeli Körfez'deki boya fabrikasında ekiplerin su perdeleri oluşturarak gerçekleştirdiği soğutma hamleleri ve kimyasal boğma teknikleri sayesinde, alevler yaklaşık 5 saatlik kesintisiz ve yoğun bir operasyonel çalışmanın neticesinde kontrol altına alınabilmiştir. Söndürme işleminin tamamlanması, bu tür kimyasal depolama alanlarında riskin tamamen bittiği anlamına gelmez; çünkü tabanda biriken sıvı kimyasalların iç sıcaklığı içten içe yanmaya (smoldering) ve gaz salınımına devam edebilir.

Bu tehlikenin önüne geçmek amacıyla, fabrikanın çelik konstrüksiyon yapısının tamamen çöktüğü enkaz alanında termal kameralarla desteklenen geniş kapsamlı soğutma ve bastırma çalışmaları kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Yangının ardından tesiste çok büyük çapta yapısal ve lojistik maddi hasar meydana gelmiştir. Kocaeli Emniyet Müdürlüğü olay yeri inceleme ekipleri ve itfaiye yangın kırım uzmanları, yangının çıkış noktasındaki elektriksel ark, statik elektriklenme veya bir depolama kusuru ihtimallerini değerlendirmek üzere adli ve teknik inceleme sürecini başlatmıştır.