Türkiye'de endüstriyel tesisler, ticari yapılar ve yüksek binalar için temel yangın güvenliği standardı olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), gelişen yapı teknolojileri, yenilenebilir enerji entegrasyonları, elektrikli araç şarj altyapıları ve artan endüstriyel riskler doğrultusunda kapsamlı revizyonlardan geçti.

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) profesyonelleri, mekanik tesisat mühendisleri ve tesis yöneticileri için doğrudan operasyonel yükümlülükler doğuran bu güncellemeler; proje onaylarından saha denetimlerine, acil durum planlamasından sigorta poliçesi uygunluklarına kadar geniş bir alanı yeniden şekillendiriyor.

1. Yeni Nesil Enerji ve Depolama Sistemlerine Yönelik Zorunluluklar

Geleneksel yangın senaryolarının ötesine geçen modern enerji depolama ve şarj alanları, yönetmelikte müstakil maddelerle koruma altına alındı:

• Çatı Üstü Güneş Enerjisi Santralleri (GES/PV):

  • Endüstriyel çatı GES kurulumlarında, yangın anında itfaiye personeline müdahale koridoru bırakılması zorunlu hale getirildi (panel dizileri arasında minimum 1,20 metre genişliğinde servis ve kaçış yolu).

  • İnverter ve DC bağlantı kutularında yangın anında panelleri modül bazında devre dışı bırakan Rapid Shutdown (Hızlı Kapatma) sistemi teknik şartnamelere girdi.

• Elektrikli Araç (EV) Şarj İstasyonları ve Kapalı Otoparklar:

  • Kapalı otoparklarda kurulu AC ve DC şarj istasyonlarının etrafına bağımsız sprinkler nozülü ve termal kamera tabanlı erken uyarı dedektörü entegrasyonu getirildi.

  • Lityum-iyon batarya yangınlarında açığa çıkan hidroflorik asit ve toksik gazların tahliyesi için şarj alanlarına özel yerel duman emiş davlumbazları zorunluluğu tanımlandı.

• BESS (Batarya Enerji Depolama Sistemleri):

  • Tesis içi lityum-iyon batarya odaları, ana üretim sahasından minimum REI 120 (120 dakika yangına dayanıklı) duvarlarla ayrılacak ve gazlı söndürme (Novec 1230, FM200 vb.) + su sisi (water mist) hibrit koruması ile donatılacak.

2. Yapı Malzemeleri ve Pasif Yangın Güvenliği Standartları

Bina cepheleri ve kompartıman ayrımlarında Avrupa Birliği Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR) uyum kriterleri sıkılaştırıldı:

• Dış Cephe Yalıtımı ve Kaplama Kısıtlamaları:

  • Yapı yüksekliği 21,50 metreyi aşan tüm binalarda ve yüksek tehlike sınıfındaki sanayi tesislerinde, dış cephe kaplamalarında ve ısı yalıtımında minimum A1 / A2-s1, d0 (hiç yanmaz / alev iletmez ve damlamaz) sınıfı malzeme kullanımı tavizsiz kurala bağlandı.

• Kablo Yangın Tepki Sınıfları:

  • Halka açık binalarda, veri merkezlerinde ve endüstriyel tesislerde kullanılan elektrik kablolarında TS EN 50575 standardına göre en az B2_ca-s1a, d0, a1 (düşük duman emisyonu, sıfır korozif gaz) şartı aranacak.

• Mekanik ve Elektrik Şaft Geçişleri:

  • Katlar arası kablo tavası ve boru geçişlerinde CE belgeli ve yangın anında şişen (intümesan) yangın durdurucu harç/manşon kullanımı her kompartıman sınırında zorunlu tutuldu.

3. Aktif Söndürme ve Algılama Sistemlerindeki Güncellemeler

Otomatik algılama ve söndürme sistemlerinin kapsamı metrekare ve kat yüksekliği sınırları düşürülerek genişletildi:

 

4. Dijitalleşme, Test ve Ruhsatlandırma Süreçleri

İşletmelerin yangın güvenliği denetimlerinde bürokratik süreçler dijital izleme platformlarına entegre edildi:

• Yangın Tesisatı Dijital Takip Sistemi (E-Ruhsat/İtfaiye Uygunluk):

  • Tesislerdeki yangın algılama santralleri, hidrofor pompaları ve gazlı söndürme sistemlerinin bakım kayıtları dijital İSG ve İtfaiye Entegrasyon Portalı üzerinden doğrulanabilir QR kodlu periyodik kontrol etiketleriyle izlenecek.

• Sanal Yangın Matrisi Doğrulama Şartı:

  • İskan ve itfaiye uygunluk raporu alabilmek için binanın tüm otomasyonunu (kapı açma, asansör indirme, duman damperi, jeneratör geçişi) test eden Yangın Senaryosu Matris Test Raporu bağımsız mühendislerce onaylanacak.

• Sigorta Şirketlerinin Denetim Ağırlığı:

  • Tesislerin all-risk ve yangın sigortası poliçelerinde BYKHY 2026 kriterlerine uyum zorunlu kılınarak, standart dışı uygulamalarda hasar tazminat muafiyetleri genişletildi.

5. İşletmeler İçin Hızlı Uyum Rehberi: 6 Kritik Aksiyon

• 1. Çatı GES ve Elektrik Altyapısını Denetleyin: Tesis çatısında GES bulunan işletmeler, itfaiye yürüyüş yollarını ve acil durum DC şalterlerini kontrol etmeli, geçiş hatlarını sarı-siyah zemin çizgileriyle belirlemelidir.

• 2. EV Şarj Noktalarını Güvenli Alana Taşıyın: Kapalı otoparklarda bodrum katların en derin noktalarına konulmuş şarj üniteleri, rampa çıkışına yakın ve doğrudan tahliye imkanı olan bölgelere revize edilmelidir.

• 3. Dış Cephe Kompozit Kaplamalarını Test Ettirin: Binalarda bulunan alüminyum kompozit veya mantolama sistemlerinin A2 sınıfı yanmazlık sertifikaları yapı denetim dosyalarından kontrol edilmeli, yanıcı paneller değiştirilmelidir.

• 4. Mutfak Davlumbazlarını Otomasyona Bağlayın: Restoran, yemekhane ve kantinlerdeki davlumbaz söndürme sistemlerinin gaz kesme solenoid vanalarıyla senkronize çalıştığı periyodik olarak test edilmelidir.

• 5. Yangın Durdurucu Geçişleri Mühürleyin: Elektrik veya veri kablolarının geçtiği şaft boşluklarında sonradan açılan delikler, sertifikalı yangın durdurucu harç ve macunlarla kapatılmalıdır.

• 6. Acil Aydınlatma ve Yönlendirme Bataryalarını Ölçün: Kaçış koridorlarındaki yönlendirme armatürlerinin kesinti anında 90 dakika aydınlatma sağladığı lüksmetre ve akü deşarj testleriyle raporlanmalıdır.

Yönetmelik revizyonları, yangın güvenliğini salt bir "ruhsat alma prosedürü" olmaktan çıkarıp işletmelerin operasyonel sürekliliğini koruyan aktif bir mühendislik disiplinine dönüştürmektedir. Tesislerin bu normlara hızla adapte olması, can güvenliğini sağlamanın yanı sıra olası yasal yaptırımlar ve sigorta risklerinin önüne geçecektir.