Samsun’un kıyı ilçelerinden Yakakent’te balıkçı barınağına bağlı bir teknede çıkan yangın, itfaiye ekiplerinin zamanında müdahalesiyle facianın eşiğinden dönülerek söndürüldü. Can kaybı ya da yaralanmanın yaşanmadığı olayda teknede maddi hasar oluşurken, yapılan teknik inceleme yangının kaynağının elektrik donanımı olduğunu ortaya koydu.

Olayın Gelişimi: Yakakent Balıkçı Barınağı'nda Hareketli Dakikalar

Olay, Karadeniz’in önemli balıkçılık merkezlerinden biri olan Samsun’un Yakakent ilçesinde yer alan Liman Balıkçı Barınağı’nda meydana geldi. Barınakta bağlı vaziyette duran ahşap ve fiber gövde bileşenlerine sahip balıkçı teknesinden aniden dumanlar yükselmeye başladı.

Çevredeki diğer balıkçılar ile liman personelinin durumu fark etmesi üzerine vakit kaybetmeksizin 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ihbarda bulunuldu. İhbarla birlikte limana hızla Samsun Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı ekipleri, 112 Acil Sağlık personeli ve emniyet güçleri sevk edildi.

Rüzgârın ve teknedeki yanıcı malzemelerin etkisiyle kısa sürede büyüyen alevler, diğer teknelere sıçrama riski yarattı. Bölgeye intikal eden itfaiye personeli, hem denizden hem de iskeleden koordineli bir çalışma yürüterek alevleri bastırdı. Soğutma çalışmalarının ardından tekne tamamen kontrol altına alındı. Olayda tek teselli herhangi bir can kaybı veya yaralanmanın yaşanmaması oldu; ancak teknenin iç kamara ve donanım kısımlarında ciddi maddi hasar kayıtlara geçti.

Yangının Çıkış Nedeni: Deniz Araçlarının Gizli Tehlikesi Elektrik Tesisatı

İtfaiye ve emniyet birimlerinin olay mahallinde gerçekleştirdiği teknik incelemeler neticesinde, yangının teknenin elektrik tesisatında meydana gelen kısa devreden kaynaklandığı belirlendi.

Deniz ortamı; yüksek bağıl nem, yoğun tuzlu su buharı ve sürekli titreşim nedeniyle elektrik aksamları açısından karadaki yapılara kıyasla katbekat daha yıpratıcıdır. Korozyona uğrayan kablo uçları, gevşeyen klemensler, standart dışı çekilmiş ek hatlar ve aşırı yüklenen akü/inverter sistemleri zamanla aşırı ısınarak yangın riskini doğrudan tetiklemektedir.

Hap Bilgiler: Olay Özeti ve Temel Veriler

• Konum: Samsun / Yakakent Liman Balıkçı Barınağı

• Olay Türü: Tekne yangını (Elektrik kontağı kaynaklı)

• Müdahale Eden Ekipler: Samsun İtfaiyesi, 112 Acil Sağlık, Emniyet / Sahil Güvenlik

• Can Kaybı / Yaralı: Bulunmuyor

• Hasar Durumu: Kısmi iç donanım ve elektrik tesisatı hasarı

• Risk Durumu: Çevre teknelere sıçramadan kontrol altına alındı

Deniz Araçlarında Elektrik Yangınlarını Önleme ve Güvenlik Rehberi

Denizcilik uzmanları ve itfaiye eksperlerinin paylaştığı teknik verilere göre teknelerde elektrik kaynaklı yangınları önlemek için uygulanması gereken temel adımlar:

1. Marin Standart Malzeme (Marine-Grade) Kullanımı: Otomotiv veya ev tipi sıradan kablolar marin koşullarda hızla oksitlenir (korozyon). Kalay kaplı çok telli marin kablolar tercih edilmelidir.

2. Düzenli Klemens ve Bağlantı Kontrolleri: Motor titreşimi ve dalga etkisi zamanla vidalı bağlantıları gevşetir. Gevşek bağlantılar yüksek direnç ve aşırı ısınma meydana getirir.

3. Doğru Sigorta ve Devre Kesici (Circuit Breaker) Tercihi: Tesisattaki kablo kesitine uygun amperajda sigortalar kullanılmalı; yüksek akım çeken aletler doğrudan aküye kontrolsüz bağlanmamalıdır.

4. Ana Akü Şalterinin (Both-Off) Kapatılması: Tekne limanda terkedildiğinde veya uzun süre kullanılmadığında ana şalter "OFF" konumuna getirilmelidir.

5. Otomatik Yangın Algılama ve Söndürme: Makine dairesi ve ana pano bölmelerinde aerosol veya gazlı otomatik söndürme modülleri bulundurulmalıdır.

Liman Güvenliği ve Balıkçılar İçin Erken Müdahale Protokolü

Yakakent'teki bu olay, liman içi dayanışma ve doğru ihbar zincirinin önemini bir kez daha gösterdi. Benzer olaylarda faciayı önleyen adımlar:

• Derhal İhbar: Yangın dumanı görüldüğü an, kişisel müdahale aranmaksızın 112 aranmalı ve liman adı, iskele numarası net olarak bildirilmelidir.

• Bitişik Teknelerin Tahliyesi: Yangın çıkan teknenin rüzgâr altındaki komşu tekneleri ivedilikle halat çözerek açık suya veya güvenli iskeleye çekilmelidir.

• Doğru Yangın Tüpü Seçimi: Elektrik ve akü yangınlarında kesinlikle su kullanılmamalıdır; Karbondioksit ($CO_2$) veya Kuru Kimyevi Tozlu (KKT) tüplerle alevin merkezine müdahale edilmelidir.

Olayla ilgili liman başkanlığı ve emniyet birimlerince başlatılan adli ve idari tahkikat devam etmektedir.

Teknelerde marin elektrik güvenliği ve periyodik bakım checklisti

Teknelerde Marin Elektrik Güvenliği ve Periyodik Bakım Kontrol Listesi

Deniz ortamındaki nem, tuz, titreşim ve sıcaklık dalgalanmaları elektrik sistemlerini sürekli yıpratır. Bu kontrol listesi; olası yangın risklerini, korozyonu ve beklenmedik akü deşarjlarını önlemek için periyodik adımları içerir.

1. Seyir Öncesi Hızlı Güvenlik Kontrolleri (Her Seyirde)

• [ ] Akü Voltaj Kontrolü: Motor çalıştırmadan önce servis ve marş akülerinin voltajlarını ölçün (Sağlıklı 12V akü dinlenme halinde olmalıdır).
• [ ] Sintine Pompası (Bilge Pump) Testi: Otomatik şamandıra ve manuel şalter anahtarlarının bağımsız çalıştığını doğrulayın.
• [ ] Seyir Fenerleri: İskele (kırmızı), sancak (yeşil), pupa ve silyon fenerlerinin yandığından emin olun.
• [ ] Koku/Isı Taraması: Ana pano ve makine dairesinde yanık kablo, aşırı ozon veya erimiş plastik kokusu olup olmadığını kontrol edin.
• [ ] VHF Telsiz: Telsizin açık ve batarya göstergesinin tam olduğundan emin olun.

2. Aylık Detaylı İnceleme

A. Akü Grubu ve Şarj Sistemleri

• [ ] Kutup Başları: Kutup başlarında sülfatlaşma (beyaz/mavi tortu) olup olmadığını kontrol edin; gerekirse tel fırçayla temizleyip vazelin veya dielektrik gres sürün.
• [ ] Mekanik Sabitleme: Akülerin braketlerinin sağlam olduğunu, dalgada yerinden oynamayacak şekilde sabitlendiğini kontrol edin.
• [ ] Havalandırma: Akü bölmesinin hidrojen gazı birikmesini önleyecek şekilde hava aldığından emin olun.
• [ ] Alternatör Kayış Gerginliği: Alternatör kayışının gerginliğini ve aşınma durumunu fiziksel olarak kontrol edin.

B. Ana Dağıtım Panosu ve Sigortalar

• [ ] Kablo Bağlantıları: Titreşimden dolayı gevşeyen terminal vidalarını torklayın.
• [ ] Sigorta Tipleri: Yanmış sigortaların yerine asla tel sarılmadığını, orijinal amperajda deniz tipi (marin) sigortalar kullanıldığını doğrulayın.
• [ ] Göstergeler: Voltmetre ve ampermetrelerin doğru değerleri gösterdiğini teyit edin.

3. Sezonluk / Yıllık Kapsamlı Bakım Protokolü

A. Tesisat ve Kablolama Denetimi

• [ ] Marin Uygunluk (Tinned Copper): Tesisatta ev tipi tek damarlı kablo yerine marin standartta (kalay kaplı, çok damarlı) kabloların bulunduğunu doğrulayın.
• [ ] Kablo Hatları ve Kelepçeler: Kabloların her 30-45 cm'de bir marin kelepçelerle sabitlendiğini, keskin kenarlara temas eden yerlerde koruyucu spiral kılıf (grommet) olduğunu denetleyin.
• [ ] Ek Yerleri: Açıkta elektrik bandıyla yapılmış ekleri kaldırın; su geçirmez, ısıyla daralan (heat-shrink) yapışkanlı marin makaronlar uygulayın.
• [ ] Termal İnceleme: Mümkünse sistem yük altındayken termal kamera ile pano ve klemenslerdeki aşırı ısınan temas noktalarını tespit edin.

B. Sahil Besleme (220V AC Shore Power) ve Galvanik Koruma

• [ ] Kaçak Akım Rölesi (RCD): Test butonuna basarak kaçak akım rölesinin anında attığını test edin (30 mA marin standart).
• [ ] Galvanik İzolatör / İzolasyon Trafosu: Karadan gelen galvanik akımların teknenin su altı metallerini (şaft, pervane, vanalar) eritmesini önleyen sistemlerin devrede olduğunu ölçün.
• [ ] Sahil Kablosu ve Fişi: Fiş yuvasında yanık izi, erime veya korozyon olmadığını kontrol edin.

C. Yangın ve Güvenlik Ekipmanları

• [ ] Yangın Söndürücüler: Pano ve motor dairesine yakın en az 1 adet Co2 veya Kuru Kimyevi Tozlu (KKT) marin onaylı yangın tüpünün basıncını kontrol edin.
• [ ] Gaz/Duman Dedektörleri: Kamara ve sintinede yer alan dedektörlerin pillerini yenileyin ve test düğmesiyle test edin.

4. Altın Güvenlik Kuralları (Operasyonel Rehber)

1. Tekneyi Terk Ederken: Sintine pompası hariç tüm tüketici hatlarını devreden çıkaran ana akü şalterini ("Battery Selector / Cut-off Switch") OFF konumuna getirin.
2. Asla Aşırı Yükleme Yapmayın: İnverter veya 12V priz hatlarına kapasitesini aşan mikrodalga, ısıtıcı veya yüksek güçlü aletler bağlamayın.
3. Su ve Nem Yalıtımı: Tüm harici güverte priz ve anahtarlarının en az IP66/IP67 standartlarında sızdırmaz olduğundan emin olun.